100ste geboortedag van Piet Ekel

René van Hal

Wie naar de jeugdserie Swiebertje keek kon niet om hem heen: "Malle Pietje". Een markante figuur, vertolkt door een minstens zo markante Soester. Dit jaar is het 100 jaar geleden dat Piet Ekel geboren werd. Reden voor René van Hal om terug te blikken op het leven van Ekel en zijn betekenis voor de Soester samenleving.

Op 21 september 2021 was het 100 jaar geleden dat Piet Ekel, een bekende en vooral ook markante Soester, is geboren. Hij is op 28 juni 2012 op 90-jarige leeftijd overleden. Deze 100ste geboortedag is toch een moment om nog eens even bij hem stil te staan.
Zijn landelijke bekendheid is nog steeds een reden dat zijn naam regelmatig aandacht krijgt, zoals afgelopen zomerseizoen bij een van de vragen in het programma "De Slimste Mens". Vooral de gestalte die hij aan de figuur "Malle Pietje" gaf in de jeugdserie Swiebertje (1968-1975) leeft nog voort in de herinneringen van velen die deze serie in hun jeugd hebben gezien. Dit typetje heeft zeker een deel van zijn verdere leven bepaald omdat hij dit typetje, ook nadat de serie op TV was beëindigd, vele malen heeft doen herleven in diverse voorstellingen en bij diverse activiteiten. Piet Ekel.

Bij zijn overlijden is in ons verenigingsblad "Van Zoys tot Soest" een uitgebreide biografie verschenen, geschreven door Wim de Kam (Van Zoys tot Soest 33-2 Herfst 2012). Op onze website www.hvsoest.nl is deze biografie terug te lezen.

In deze bijdrage wil ik vooral zijn inzet aan de ontwikkeling van de Soester samenleving nog eens belichten. Daarbij mag wat mij betreft een onderscheid worden gemaakt in de periode vóór 1968 en daarna. In de periode vanaf 1968 heeft hij, zo lijkt het, een dubbele persoonlijkheid gekregen door zijn invulling van de figuur "Malle Pietje"; hij profileerde zich enerzijds als de heer Piet Ekel en anderzijds als Malle Pietje.

Soest in optima forma
Piet Ekel is weliswaar geboren op de Nieuweweg, maar eigenlijk voelde hij zich zijn hele leven inwoner van de Kerkebuurt, waar het gezin Ekel zich in 1927 vestigde en zijn vader aan de Torenstraat een winkel "De Toren" begon, een handels- en technisch bureau.

  
Advertenties Soester Courant resp. uit 1928 en 12 juni 1958

Die buurt was "Soest in optima forma". Omdat hij een rap prater was en zich interesseerde in de Soester gemeenschap, kon hij daar vele (historische) verhalen over vertellen in voorstellingen waarin hij zich als "Gart van de Melm" presenteerde. Een rol die hij trouwens ook landelijk invulling gaf bij het KRO-programma "De Bietenbrouwers", later "De Boertjes van Buuten". Een programma dat in die dagen ook wel eens in Soest werd opgenomen.

Voorliefde voor sport
Zijn moeder was een gymnaste, wat de basis vormde voor de rol die hij in het Soester sportleven vervulde. Jarenlang heeft hij een bestuursfunctie vervuld bij de Soester Turnclub, waarvan verschillende keren en ook vele jaren als voorzitter. Hij was ook de initiatiefnemer van de fusie in 1971 met de andere Soester gymnastiekverenigingen Crescendo en Olympia in AGV De Springbokken. Vanuit die rol heeft hij ook een stempel gedrukt op de activiteiten van de Sportstichting/Sportraad in Soest. Bij de realisatie van Sporthal Beukendal in 1969 was hij de voorzitter van het organisatiecomité van het grote openingsfeest in deze Sporthal, waaraan niet alleen sportverenigingen een deel van het programma verzorgden, maar ook tal van landelijk bekende artiesten waarmee hij jarenlang contacten onderhield.

Artiest in hart en nieren
Menig keer heeft hij in eerste tientallen jaren na de Tweede Wereldoorlog ervoor gezorgd dat bekende artiesten naar Soest kwamen en in de zaal van Hotel Eemland of het Verenigingsgebouw Sint Jozef aan de Steenhoffstraat voorstellingen verzorgden. Daarbij was altijd wel een rol voor hem zelf weggelegd. Hij was een artiest in hart en nieren, die al in de Tweede Wereldoorlog actief was. Bekend van zijn imitaties (o.a. van Prins Bernhard) was hij op sommige vlakken een voorloper van André van Duin. Zijn stem was op vele manieren te gebruiken en vele typetjes heeft hij invulling gegeven in hoorspelen, bij het inspreken van tekenfilms, e.d. Zeker in die tijd waren de Nederlanders hiervoor nog aan de radio gekluisterd. Zijn unieke stem was ook vele jaren op Radio Soest te horen in een programma dat hij had samen met Anton van den Dijssel, waarbij Soester herinneringen op een vaak komische wijze werden gedeeld.

Zijn organisatietalent en tegelijkertijd zijn uitgebreide netwerk zorgden ervoor dat vele uitvoeringen in Soest van de gymnastiekverenigingen en andere culturele verenigingen (zoals ook VVV, BDC, Middenstandsvereniging) een extra impuls kregen in zowel Sporthal Beukendal als het Openluchttheater (voorloper van Cabrio). Op het gebied van cultuur had hij ook zo zijn eigen visie. Hij vond vele jaren dat er te weinig werd samengewerkt, te weinig gepresteerd, en het dus anders en beter zou moeten. Niet onbenoemd mag blijven zijn inzet, tezamen met zijn maatjes Jan Leyendekker en Piet Daalhuizen in 1988 en latere jaren, voor een echt groot theater in Soest, vergelijkbaar met de Speeldoos in Baarn. Dat is uiteindelijk niet gelukt, of het moet straks nog in de plannen rondom de Dalweg een nieuwe kans krijgen.

Een persoonlijke noot
Rondom het jaar 1987 heb ikzelf veel met hem en zijn maatjes Jan en Piet te maken gehad als secretaris van het Comité Landjuweel Soest 1987. Met dit trio is de openingsavond een grote en onvergetelijke happening geworden.

De heren Daalhuijsen, Eke! en Leyendekker worden door voorzitter en secretaris Comité Landjuweel Soest 1987
(Hans van de Pol en René van Hal) bedankt voor de verzorging van de openingsavond tijdens het Landjuweel Soest 1987.
Foto gemaakt door Herman van Dam uit gilde-archief.

Vele Soester verenigingen deden hieraan mee en met Soester TV-persoonlijkheden en Soester artiesten werd op unieke wijze een gezamenlijk programma samengesteld. Zo werd de plaatselijk accordeonvereniging Animato gekoppeld aan De Kermisklanten, wist Conny Vink zich te profileren als mevrouw Van Gaesbeek, en waren er vele verrassende acts. Wanneer we Piet Ekel en zijn maten volledige vrijheid hadden gegeven dan was het wellicht nog grootser geweest, maar alles kost geld. Ook de speciale seniorenmiddag tijdens het Landjuweel kreeg door Piet een extra dimensie, niet alleen met zijn vertolking als Malle Pietje, maar ook door optredens van Herman Emmink e.a.

Vanuit Soest deed je eigenlijk nooit een vergeefs beroep op zijn medewerking. Of het nu was voor de Paardenkamp, voor molen De Windhond, een bijzonder festiviteit bij een winkelcentrum of voor de Oudheidkamer, je kon op hem of zijn alias Malle Pietje rekenen.

Dat hij speciale interesse had in de historie van Soest mag als afsluiting niet onbenoemd blijven. Als hij maar enigszins kon was hij aanwezig op Klitsavond of op de Ledenvergadering of andere activiteiten die werden georganiseerd. Kortom, het is goed om bij zijn 100ste geboortedag nog even bij onze dorpsgenoot en oud-lid van onze Historische Vereniging stil te staan.

Optreden Piet Ekel op Seniorenmiddag Landjuweel Soest 1987 met zijn beroemde emmer,
welke hij gebruikte voor zijn imitaties. 
(foto gemaakt door Herman van Dam uit gilde-archief.)

Piet Ekel tezamen met Joop Doderer (Swiebertje) actief voor actie bij de Paardenkamp.
Foto: Eempers.