Met de muziek mee in Soesterberg

Jan de Mos

Muziek speelt al sinds mensenheugenis een belangrijke rol in ons leven. Als kunstvorm, voor het vermaken van klein en groot publiek, bij ceremonies en nationale gebeurtenissen, maar ook op het militaire strijdveld. Ook in Soesterberg vinden we daar voorbeelden van. Op het Kamp van Zeist was er militaire muziek van de infanterie en de genie, en op het vliegkamp van de aviateurs van het nieuwe legeronderdeel de Luchtvaart afdeeling (LVA). De militaire muzikale tradities hebben de latere oprichting van de lokale muziekgezelschappen in Soesterberg ongetwijfeld geïnspireerd. In dit artikel een overzicht van deze muziekkorpsen tot circa 1950.

Soorten muziekgezelschappen
Er wordt een onderscheid gemaakt in muziekgezelschappen afhankelijk van de instrumenten die worden bespeeld. Bekend is natuurlijk de dorpsfanfare, ooit verfilmd door Bert Haanstra. Fanfares zijn typisch voor Nederland en België. Een fanfare is een orkest dat bestaat uit koperblazers en slagwerk, aangevuld met saxofoons. Fanfareorkesten zijn van oudsher gekend bij het optrekken door de straten bij feestelijke gebeurtenissen, een traditie die zo goed als verdwenen is. Tegenwoordig is dit nog maar een klein aspect van een fanfare, aangezien de meeste orkesten zijn uitgegroeid tot volwaardige ensembles en ook regelmatig deelnemen aan orkestwedstrijden.
Een harmoniekorps is uitgebreider dan een fanfare door de toevoeging van houtblazers. Muziekkorpsen kunnen afhankelijk van hun samenstelling zowel als fanfare of als harmonie optreden. Nederland telde in 1936 ongeveer 2.200 muziekkorpsen, met circa 60.000 actieve leden, nu is dat aanzienlijk minder.

Militaire muziek
Militaire muziek was lange tijd een communicatiemiddel op de kazernes, het oefen- en het slagveld. Marsmuziek gaf het tempo aan tijdens het marcheren. Grote trommen en bekkens zweepten soldaten op en gaven de trijders meer moed en intimideerden de tegenstanders. Het bekendst zijn de tamboers, ofwel de trommelslagers, en de trompetters. Elk regiment had zijn eigen muziek en later elk krijgsonderdeel zijn eigen muziekkorps. Bij de infanterie werd meestal gebruikgemaakt van tamboers, maar binnen de bereden wapens (cavalerie en artillerie) zijn signaaltrompetten het meest gangbaar. De militaire signaalfunctie kent voor elk gevaar een bepaald signaal. Verder is er het signaal voor het dagelijks wekken van de soldaten, de "Reveille". Bekend is ook de militaire taptoe. Oorspronkelijk was de "taptoe" een militair trommelsignaal, eventueel aangevuld met hoorn of trompet, om aan te geven dat soldaten uit de kroegen in de stad naar de kazernes moesten terugkeren en dat de kroegbazen "den tap toe" moesten doen, en dus geen bier meer mochten tappen.
De tamboers trokken door de straten en gaven dit signaal vanaf 21.30 uur tot aan de avondklok van 22.00 uur. Aanvankelijk waren alle militaire marsen en signalen puur functioneel. Later kreeg muziek ook andere functies, zoals bij ceremoniële gebeurtenissen en voor vermaak. Nu is het signaal Taptoe het sein voor de dodenherdenking op 4 mei en voor de familie van een overleden militair een onderdeel van een waardig afscheid. De Nationale Taptoe is nu een jaarlijks militair muziekfestival, vroeger traditioneel in Delft, daarna in Breda, nu in vernieuwde vorm in Ahoy te Rotterdam.

Muziek op Kamp van Zeist
In Soesterberg werden kort na de Franse tijd jaarlijks in de zomer grote militaire oefeningen gehouden op de heide (Oude Kamp bij Seijst). De marsen van de soldaten van de legerplaatsen daamaartoe, en vice versa, werden begeleid door muziek, vanuit Utrecht door de lokale schutterij.
Daarbij werden ook soldatenliederen gezongen. Elk jaar was er koninklijk bezoek om de grote manoeuvres te aanschouwen met op Koningsdag een grote parade. Op 31 augustus 1859 bezocht opperbevelhebber prins Frederik het kamp, dat werd gevierd met een grote revue, volksspelen en muziek. Op 17 juni 1873 was er groot feest op de verjaardag van koningin Sophie met muziek der Rijdende Artillerie van Amersfoort en afgesloten met een groot vuurwerk. In latere jaren werd de verjaardag van koningin Emma in augustus groots gevierd: "Heden zal er druk feest gevierd worden in het Kamp van Zeist. Op het programma staat o.m. groote parade; groot militair assaut; maaltijd, bestaande uit snijboonen, gerookte worst en 3/4 liter bier; volksspelen, waarbij zich draaiorgels zullen doen hooren; toneelvoorstellingen, en lest best een groote militaire taptoe, uit te voeren door de muziekkorpsen van de drie regimenten infanterie — als de afwezigheid van veel regen het veroorlooft." Ook de inwoners van Soesterberg en omgeving vermaakten zich prima op deze jaarlijkse feesten. Kort daarna vertrokken de militairen weer naar hun legerplaatsen en werd het weer stil in dorp. De begeleidende muziek van de schutterij tijdens de marsen was zo belabberd dat het regiment Genie in 1888 een eigen fanfarekorps oprichtte.

Ook in 1896 gaan de mineurs vanuit de Damlustkazerne in Utrecht weer naar het Kamp van Zeist, een mars van drie en een half uur. De muziekkorpsen van de Genie en de Veldartillerie liepen mee en speelden om beurten. Bij de tapstede Huis ter Heide werd gestopt voor een drankje, daarna vrolijk zingend weer verder, een variant op het aloude lied "Het Vrolijke KAMP bij SEIST": "Hoe krijgen we het op? Het zal niet lang meer duren; Schijt broeders in je laarzen; Want we gaan naar het Kamp van Zeist, nondeju; En we gaan naar het Kamp van Zeist". Het muziekkorps van de Genie speelde niet alleen bij de jaarlijkse marsen, maar ook bij parades en de verjaardagen van het koninklijk huis. Op het Kamp van Zeist stond ook een muziektent voor besloten concerten voor de leden van het Korps.

Muziek interneringskamp

Ook de geïnterneerde Belgische militairen in het Kamp van Zeist tijdens WO 1 hadden een eigen muziekkorps. Op zondag 22 agustus 1915 gaf het Belgische fanfarekorps een middagvoorstelling in de tuin van Huis ten Halve voor de Soesterbergers. De entree was 10 cent per persoon, ten bate van het Voedingscomité in België. Vermeld werd dat er voldoende zitplaatsen waren en geen verhoging van de consumptieprijzen. Op zondag 24 juni 1917 werd er weer een voorstelling gegeven in Huis ten Halve, dan door het Belgische Harmoniekorps. De toegangsprijs is dan verhoogd naar 15 cent per persoon. In 1917 vertrekt een deel van de geinterneerden naar het Belgenkamp in Harderwijk. De afmars wordt begeleid door hun eigen muziekkorps.

Muziek op het vliegkamp
Op 1 januari 1917 werd het muziekkorps AVIA opgericht door de militairen van de Luchtvaartafdeeling (LVA) en stond onder leiding van kapelmeester Hekel. Een van de eerste openbare optredens was op 2 oktober 1917 in hotel Boschlust te Zeist. De nieuw opgericht dansclub van de LVA, ook AVIA genaamd, hield daar haar openingsbal: "Vele danslustige militairen van het vliegkamp stroomden om 7 uur de groote zaal binnen en ook zag men de dames, eerst druppelsgewijs, daarna in flinken getale, opkomen, zoodat de zaal om 8 uur goed bezet was. Afgewisseld door muziek en dans werd de avond doorgebracht en oogstte AVIA met haar eerste bal een groot succes."
Het muziekkorps kreeg complimenten voor de kwaliteit van de muziek, hoewel het pas 8 maanden geleden was opgericht.

Een vast optreden was natuurlijk bij de jaarlijkse grote vliegfeesten die in de beginperiode van de luchtvaart elke twee jaar werden gehouden. Het vliegfestijn met een kermis trok grote publieke belangstelling, van jong en oud, van heinde en ver. In augustus 1921 was het een tweedaags feest. Op 1 augustus in de middag eerst een groot concours hippique op de vliegheide (er was een eigen renbaan), dan vliegdemonstraties opgeluisterd door het muziekkorps AVIA, gevolgd door kinderspelen en afgesloten met een concert van AVIA. De volgende middag de opening en bezichtigingen van de vliegmachines, daarna weer kinderspelen en atletiekwedstrijden, vervolgens weer vliegdemonstraties opgeluisterd door AVIA, en ook nu weer afgesloten met een concert door AVIA. Op beide dagen was het officiële feest om half tien afgesloten. De cafés in Soesterberg mochten tot halftwaalf openblijven, maar het feest ging vaak tot in de kleine uurtjes door. In latere jaren moest er van B8cW na discussie in de raad strenger op de sluitingstijden worden toegezien. In juni 1922 won AVIA bij een muziekwedstrijd in De Bilt de eerste prijs in de afdeling Harmonie en een tweede prijs in de afdeling Fanfare. Op het vliegkamp beschikten de LVA ook over een eigen muziektent voor de voorstellingen voor het eigen korps.

In februari 1926 werd de nieuwe burgemeester van Soest, de heer Deketh, in Soesterberg feestelijk verwelkomd. De optocht ging vooraf door het muziekkorps AVIA, daarachter een open landauer met gemeenteraadsleden en in de tweede landauer de burgemeester met zijn echtgenote, alsmede de heer Van den Berg, waarnemend burgemeester en wethouder van Soest. In de stoet ook nog de leden van de Soesterbergse feestcommissie met de heer Scheffer als voorzitter. Op 9 augustus 1929 gaf AVIA een tuinconcert op het landgoed Zandbergen, samen met de Zeister Chr. Gem. Zangver. Excelsior, nu met directeur A.L. Maas: "Een buitengewoon mooie gelegenheid, niet gestoord door den hinder van trams en autogetoeter zoals in ons Walkartpark (Centrum Zeist)." Later die maand zou AVIA om drie uur een concert in Soest geven bij het feest van het 900-jarig bestaan. Maar in de muziektent ontbraken lessenaar en stoelen. Het kwam uiteindelijk toch goed, bijna een uur later gingen de eerste tonen de lucht in.

Het Koninginnefeest op maandag 1 september 1930 was in Soesterberg een waar muzikaal spektakel. Het muziekkorps AVIA begeleidde de schoolkinderen naar het feestterrein aan de Kampweg. Tussen de spelletjes door bracht de Soesterbergse RK Muziekvereniging St. Jozeph opwekkende muziek ten gehore. In de avond gevolgd door een groot concert van het Soester Harmonie Muziekgezelschap, afgewisseld met mooie zangnummers van de RK Gemengde Zangvereniging St. Cecilia en het Soesterbergsch Gemengd Koor onder leiding van de heer Wegman. Als waardig slot een groot en schitterend vuurwerk. Ook op de latere Oranjefeesten was AVIA van de partij. Op 1 april 1932 was er een benefietconcert en toneelvoorstelling in Huis ten Halve ten bate van het plaatselijk CrisisComité. Na het openingswoord van burgemeester Deketh bracht AVIA als eerste de vrolijke KLM-Marsch ten gehore. Ook later op de avond speelde zij nog enkele nummers, die zeer in de smaak vielen. Ook bij de jaarlijkse kranslegging bij het monument voor gevallenen zorgde zij voor passende muziek.

In 1933 lijkt AVIA uitgespeeld: "Muziekcorps AVIA in Rust. Naar we vernemen is dezer dagen, wegens gebrek aan belangstelling, tot opheffing van het muziekkorps besloten. Toch schijnt dit feit voor enkele personen aanleiding te zijn, thans hun krachten in te spannen het corps wederom te formeeren op een basis, beter dan voorheen." Maar die poging mislukt, het doek is definitief gevallen. Een aantal leden stapt in 1935 over naar de nieuw opgerichte Soesterberg's Harmonie (zie hierna). Pas na de oorlog werd er weer een nieuw luchtmacht orkest geformeerd, niet vanuit de vliegbasis Soesterberg, die was nog gesloten, maar vanuit het district Twente, nu bekend als het Orkest Koninklijke Luchtmacht. Momenteel wordt het orkest gevormd door 41 hout- en koperblazers en een 7-koppige ritmesectie. Het orkest heeft nu pop- en jazzmuziek als specialiteit en is sinds 2012 gevestigd op Vliegbasis Gilze-Rijen.

Op het repertoire van AVIA stond onder andere het korpslied van de LVA, dat later het Soesterbergs "volkslied" is geworden:
 

Wij vliegen over bosch en hei,
Rond polder en langs .strand.
Wij starten en landen weer
In 't hart van Nederland
Daar leven en werken wij
Daar slaat de motor aan.
De wieg van Nederlands luchtvaart
Heeft in Soesterberg gestaan.

De krachten onvermoeid gewijd
Voor onze taak steeds klaar.
Ook in de lucht wijkt Holland niet
In uren van gevaar.
En onvervaard en allen één,
Saamhorig als soldaat.
Eén vaste wil, één zelfde doel,
Wij vliegers zijn paraat.

Wij vliegen en de motor zingt
Door Hollands vrije lucht.
Het lied van onze vliegersplicht:
"Draagt zorg, dat men u ducht"
En met ons leven blijven wij
Het vaderland getrouw.
De vleugels wakend uitgespreid
Beschermen 't Rood-Wit-Blauw.

Op Vliegkamp Soesterberg was nog een ander muzikaal gezelschap actief dat zich 'De Daasband' noemde. De naam was een afkorting van Dutch Army Air Service. Deze gelegenheidsband bestond.volgens een foto uit 11 man, bijna allemaal vliegeniers. In hoeverre leden hiervan ook in AVIA speelden is niet bekend.

Muziek op de Fliegerhorst

De vliegbasis Soesterberg werd in 1940 door deLuftwaffegebombardeerd. Direct na de capitulatie herstelden de Duitsers het vliegveld en bouwden het uit tot een groot complex met drie startbanen, rolbanen en uitgestrekte verspreide opstelplaatsen (Luftparken) voor vliegtuigen en een aantal kampementen (Lagers) in de directe omgeving. De naam van de vliegbasis werd gewijzigd in "Fliegerhorst Soesterberg". In de oorlogsjaren waren er tussen de 3.000 en 5.000 Duitse militairen gelegerd in Soesterberg, met een eigen muziekkorps. Het muziekkorps oefende regelmatig op het pleintje bij de Johannes Stichting. Voor een parade vertrok het vanaf daar over de Amersfoortsestraat en de Rademakerstraat, linksaf bij het Zwaantje de (toenmalige) Banningstraat op en zo het vliegveld op voor een formele plechtigheid, zoals medaille-uitreiking, of verwelkoming van hoog bezoek. En natuurlijk waren er regelmatig muziekuitvoeringen in het in 1941 geopende Wehrmachtsheim aan de Kampweg.

Muziekgezelschappen in het dorp:
RK fanfare St Jozeph Het eerste dorpsmuziekgezelschap in Soesterberg was de RK fanfare "St Jozeph" (later ook geschreven als St Jozef/Josef), opgericht in januari 1927, tien jaar na AVIA. Voorzitter en Soesterbergs raadslid Martinus Scheffer vraagt in 1927 toestemming van B&W voor een tombola voor de aanschaf van instrumenten voor het muziekkorps. Het eerste optreden was op 10 juni 1928 bij de jaarlijkse Sacramentsprocessie, een maand later gevolgd door het eerste tuinconcert in Huis ten Halve. Dirigent was gedurende vele jaren J.J. Wakelkamp uit Amersfoort. Reeds in september 1924 leidde hij ook in Amersfoort de RK Muziekvereeniging "Wilskracht". Op 20 november 1928 alweer een optreden nu in de concertzaal van 't Zwaantje. Op deze avond zal ook een humorist aanwezig zijn "om de lachspieren in beweging te brengen". Tevens werd aan de jonge vereniging het nieuwe vaandel aangeboden.

In december 1929 verstrekte B&W f. 100 subsidie aan St Jozeph (de Soester harmonie PVO kreeg f. 500). In juli 1930 werd er door het Soesterbergsch Gemengd Koor, onder leiding van directeur Theo de Vries uit Bilthoven, een groot nationaal zangconcours georganiseerd op het landgoed De Oude Tempel, beschikbaar gesteld door de eigenaar Jhr. van Holthe tot Echten.
Aan dit evenement namen meer dan 40 koren deel, met ruim 2.000 leden, afgesloten met een concert van St Jozeph. Er kwam in Soesterberg in 1931 ook een eenvoudige muziektent te staan als oefenruimte, afkomstig uit het Rosarium te Soest. De tent is nog drie keer verplaatst, de laatste plek was aan de Kampweg, daarna gesloopt. Het verzoek in november 1931 om de subsidie voor St Jozeph voor volgend jaar te verhogen van f. 100 tot f. 200, werd door B&W afgewezen.

Het eerste lustrum van St Jozeph werd gevierd in januari 1932 met een feestavond in Huis ten Halve. 
Bij die gelegenheid werd mevr. Steenberghe-Engeringh benoemd tot beschermvrouwe. Gemeenteraadslid M. Scheffer was toen al erevoorzitter, hij was opgevolgd door J. Lensink. In juni 1933 werd het Soester Natuurbad feestelijk geopend, het geheel werd opgeluisterd door drie muziekkorpsen; het Soester Harmoniecorps PVO, St Jozeph en Wilskracht uit Amersfoort.
Begin augustus 1934 brachten St Jozeph en het RK zangkoor St Cecilia een serenade aan het Soesterberg's Mannenkoor dat tijdens een concours in Soestdijk een eerste plaats had weten te bereiken. In diezelfde maand behaalde St. Jozeph twee eerste prijzen op een concours in Maartensdijk, de ene in de marswedstrijd, de andere in de concertwedstrijd. In november 1935 werd op de RK begraafplaats het monument onthuld voor de hier aan het einde van le WO gevluchte en overleden Fransen. Het muziekkorps St Jozeph en het zangkoor St Cecilia luisterden de plechtigheden op, onder andere met een treurmars. Jaarlijks begeleidde St Jozeph de Sacramentsprocessie bij de RK kerk en het trad het op tijdens de Oranjefeesten, zoals daarvoor AVIA. De Oranjefeesten starten traditioneel om 6 uur in de ochtend met een reveille om de bevolking wakker te maken, een overblijfsel uit de militaire historie in Soesterberg. Het 10-jarig bestaan van St Jozeph werd in april 1937 gevierd met een receptie in 't Zwaantje. De secretaris van de vereniging, de heer Reinsma, droeg een door hem zelf vervaardigd humoristische rijm voor, waarin het wel en wee der vereniging werd belicht. Het feest werd besloten met een 8-tal nummers, 4 voor fanfare en 4 voor harmonie bezetting. In 1939, het jaar van de mobilisatie, was de geboorte van prinses Irene op 5 augustus aanleiding voor een nationale feestdag. 's-Avonds om 8 uur werd er in de muziektent een concert gegeven door het Soesterberg's Mannenkoor en de harmonie St. Jozeph waarvoor grote belangstelling bestond. Daarna een door de vrijwillige brandweer georganiseerde fakkeloptocht, voorafgegaan door de harmonie, afgesloten met een groot vreugdevuur aan de Batenburgweg, dat ondanks de ingetreden regen, de feeststemming hoog deed oplaaien.

Na de oorlog ging het muziekgezelschap nog enige tijd door als RK Harmonie St Jozef. Het eerste optreden na de oorlog was in september 1945, toen het KLM-internaat in het voormalige Duitse Wehrmachtsheim, nu Officierscasino, aan de Kampweg feestelijk werd geopend. In november 1945 werd een muzikale hulde gebracht aan generaal Winkelman, woonachtig aan de Amersfoortsestraat, die na zijn opdracht als opperbevelhebber tot capitulatie in Duitse gevangenschap had doorgebracht. Om hem te eren werd de Verlengde Postweg omgedoopt in de Generaal Winkelmanstraat.
Vanaf 5 mei 1946 verzorgt St Jozef de herdenking van de bevrijding met een muzikale rondgang door het dorp. Voor de feestavond bestond zoveel belangstelling dat de grote zaal van Huis ten Halve te klein bleek. St Jozef bracht populaire muziek ten gehore, afgewisseld met volkszang. De feestavond oogstte na de veelbewogen tijd gedurende de bezetting veel bijval. Ook werd weer begonnen met de zomerconcerten in de muziektent aan de Kampweg en werden jaarlijks de Oranjefeesten weer door St Jozef opgeluisterd. Zoals toen gebruikelijk werd elke nieuwe burgemeester ook in Soesterberg verwelkomd. In december 1946 werd burgemeester Baron Bentinck bij Huis ten Halve hulde gebracht door St Jozef en de kinderen van alle scholen. In april 1947 viert de muziekvereniging haar 20-jarig bestaan, onder voorzitterschap van de heer C. Merts, met een grote jubileumuitvoering in Huis ten Halve. In het dankwoord een bijzonder woord voor de heer J. Wakelkamp, die als directeur al sinds de oprichting aan St Jozef verbonden is. De kwaliteit van de muziek bleef ook na de oorlog hoog. In november 1947 werd bij het RK Federatieconcours in Amersfoort, waaraan 22 verenigingen deelnamen, de tweede prijs behaald. In juni 1949 keerden enkele militairen vanuit de tropen weer terug naar huis, zoals gebruikelijk werd de vlag in dat huis uitgehangen en bracht St Jozef onder grote belangstelling een serenade. Groot feest in september 1949, Missiehuis St Jan viert haar zilveren jubileum. Bij het missiehuis allerlei attracties voor jong en oud, met op het feestterrein muziek van St Jozef. Aan deze feestdag was een fietstocht verbonden met maar liefst 1.000 deelnemers. Hoewel er prijzen te winnen waren, gold het als een plezierrit. De RK harmonie St Jozef werd in 1965 een algemene muziekvereniging en in 1976 omgedoopt in de muziekvereniging Odeon.

Soesterberg's Harmonie
Na AVIA in 1917 en St Jozeph in 1927 werd in oktober 1935 een derde muziekvereniging in Soesterberg opgericht, op neutrale grondslag, onder de naam: Soesterberg's Harmonie. De oprichtingsvergadering werd gehouden in café 't Centrum. De voorzitter, de heer V.d. Poel, kon vermelden dat al over een 30-tal instrumenten kon worden beschikt en een grote collectie muziek. Die waren in bruikleen gegeven door de LVA, afkomstig van AVIA.
Er hadden zich al 31 nieuwe leden gemeld, waaronder tal van geoefenden, onder wie enkele oud-leden van AVIA. Naast van der Poel bestond het bestuur uit de heren van der. Kamp, van Laar, Mulder en Pastunink. De heer Poortinga krijgt als directeur de muzikale leiding van de harmonie.

Bij de Oranjefeesten op 29 en 31 augustus 1936 zijn zij voor het eerst ook van de partij, samen St Joseph. In december 1936 hielden zij hun eerste feestavond in Huis ten Halve: "Die goed geslaagd mag heeten". Ondanks dat de voorzitter erop wees dat bij het eerste jaarfeest de eisen niet te hoog mochten worden gesteld, werden de nummers verdienstelijk gespeeld. Directeur D.E. Poortinga was een aardappelhandelaar, oorspronkelijk afkomstig uit Friesland. Hij startte in 1933 het Friesch Gemengd Zangkoor met enige Friezen uit Soesterberg en Soest. Het zangkoor gaf de le uitvoering op 14 december 1933 in Soest voor de Friesche Vereeniging, en in februari 1934 in de grote zaal van hotel Eemland.

In januari 1938 weer de jaarlijkse feestavond van de harmonie met een concert in Huis ten Halve. Door de nieuwe voorzitter, de heer H. van Luijn, werd teruggekeken op een mooi jaar. Op een concours in Baarn werd een drietal tweede prijzen in de wacht gesleept. Maar er was ook een schaduwzijde. De door de LVA in bruikleen gegeven instrumenten moesten worden teruggegeven. Dat zou de nekslag kunnen betekenen voor deze jonge vereniging, maar voorlopig gaan zij nog even door. Na het bekend maken van de geboorte van prinses Beatrix op 31 januari 1938 was directeur Poortinga er als de kippen bij. Hij maakte met zijn harmonie een rondgang door het dorp met alle schoolkinderen, die vrijaf hadden gekregen, startend bij Huis ten Halve en eindigend bij het Theehuis Soesterdal waar een Oranjeboom werd geplant, de Beatrixboom. Alle kinderen kregen beschuit met muisjes en een sierlijk herdenkingslepeltje. Op de avond van 30 april 1938 houdt A.G.A.V.S. haar jaarlijkse gymnastiekuitvoering in de grote zaal van Huis ten Halve: "Prinses Juliana zal aan deze uitvoering niet onopgemerkt voorbijgaan, terwijl ter gelegenheid hiervan vooraf reeds tusschen 6 en 7, door Soesterberg's Harmonie, uitgerust met nieuwe instrumenten en A.G.A.V.S. een muzikale wandeling door het dorp zal worden gemaakt." De LVA bestaat in juli 1938 25 jaar. Dat wordt gevierd in juli 1938 met onder andere een voetbaltoernooi aan de Kampweg in Soesterberg. Het muziekkorps van de Soesterbergsche Harmonie verleende haar zeer gewaardeerde medewerking, ongetwijfeld met de Koning Voetbal mars, voor het eerste gespeeld in 1934 bij de interland Nederland-België, daarna een traditie geworden. Ter ere van het jubileum werd op 2 juli 1938 een erewedstrijd georganiseerd door de lokale VVV Soesterbergs Bloei, tussen de topclubsAjaxen DOS op het terrein van de VAV Soesterberg aan de Kampweg. Ondanks de hevige regenval amuseerde het toegestroomde publiek zich prima, DOS won na verlenging met 4-3.

Dinsdag 6 september 1938 was een nationale feestdag, de viering van het 40-jarig regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina. Zoals gebruikelijk begon de dag vroeg met een reveille door Soesterberg'sHarmonicen was het een feest zoals op een Koninginnedag. Deze keer extra aandacht voor de onthulling van een monumentje dat rust op een heuvel van veldkeien, bestaande uit acht kolommen gemaakt uit 40 stenen van beton, symboliserend de 40 regeringsjaren. De bouwer van dit aandenken was de heer Lensink. Het geheel was omgeven met een natuurterrasje met zitbank, uitkijkend op de eerder geplaatste Beatrixboom. In april 1938 toonde de Harmonie al haar nieuwe instrumenten, maar die moesten nog wel betaald worden. Daarvoor werd in oktober 1938 een grote bazaar gehouden in Huis ten Halve met tal van attracties en een grote loterij, met als hoofdprijs een D.K.W.-motor. Vele prijzen en bijdragen waren ter beschikking gesteld door winkeliers en particulieren. Dankzij de vele vrijwilligers werd de bazaar voor het instrumentenfonds een groot succes. De Harmonie telde ook een aantal militairen, die werden in gedurende de mobilisatie in 1938 en 1939 opgeroepen. De activiteiten van de Harmonie kwamen stil te liggen, ook gedurende de oorlog, en werden daarna niet meer opgestart.

RK Soesterberg Jeugdorkest
In Soesterberg zit het musiceren kennelijk in het bloed, zeker bij de heer G.H.J. (Gerard) Rooda (Schoonhoven 1891-Soesterberg 1966). In 1921 was hij al kapelmeester van een strijkorkest in Amersfoort en in juli 1932 was hij leider van een strijkkwartet dat werd gevormd door leerlingen van het Pensionaat St Louis in Amersfoort. Daarna kapelmeester aan boord van de K.N.S.M, tot hij in september 1933 verhuisde naar Rademakerstraat 27 in Soesterberg. Na een aantal succesvolle voorstellingen als solist in Soesterberg en omgeving, richtte hij in oktober 1934 de RK Soesterbergsche Orkestvereniging op. Al op 24 februari 1935 een eerste optreden met het RKKinder-Orkest, dan alleen nog nummers op de blokfluit. Rooda treedt in de beginjaren ook nog regelmatig op als solist en in andere orkestsamenstellingen onder de paraplu van zijn Soesterbergsche Orkestvereniging, zoals Soesterbergsch (Jeugd) Symphonieorkest (1936), Soesterbergsch Strijkorkest (1935/1937).

Het meeste succes zal hij behalen met het RK Jeugd-Orkest. Na een gedegen voorbereiding en veel oefenen vond het eerste optreden van dit Jeugdorkest RK Soesterberg Jeugdorkest In Soesterberg zit het musiceren kennelijk in het bloed, zeker bij de heer G.H.J. (Gerard) Rooda (Schoonhoven 1891-Soesterberg 1966). In 1921 was hij al kapelmeester van een strijkorkest in Amersfoort en in juli 1932 was hij leider van een strijkkwartet dat werd gevormd door leerlingen van het Pensionaat St Louis in Amersfoort. Daarna kapelmeester aan boord van de K.N.S.M, tot hij in september 1933 verhuisde naar Rademakerstraat 27 in Soesterberg. Na een aantal succesvolle voorstellingen als solist in Soesterberg en omgeving, richtte hij in oktober 1934 de RK Soesterbergsche Orkestvereniging op. Al op 24 februari 1935 een eerste optreden met het RKKinder-Orkest, dan alleen nog nummers op de blokfluit. Rooda treedt in de beginjaren ook nog regelmatig op als solist en in andere orkestsamenstellingen onder de paraplu van zijn Soesterbergsche Orkestvereniging, zoals Soesterbergsch (Jeugd) Symphonieorkest (1936), Soesterbergsch Strijkorkest (1935/1937). Het meeste succes zal hij behalen met het RK Jeugd-Orkest. Na een gedegen voorbereiding en veel oefenen vond het eerste optreden van dit Jeugdorkest plaats op 12 oktober 1936 in Huis ten Halve tijdens de ledenvergadering van de RK Vrouwenbond afd. Soesterberg. En met succes, op 27 februari 1937 al voor de eerste keer te beluisteren via de radio met een optreden in de K.R.0 studio te Hilversum. Daarna zullen zij nog een aantal keren per jaar optreden voor het Kinderuurtje van de KRO Radio van 3 tot 4 met op her repertoire onder andere de Militaire Vliegermarsch Soesterberg en de Soesterbergmarsch.

In september 1937 werd de nieuwe burgemeester Mr. Visser welkom geheten in Soesterberg. Eerst bij café Sport feestelijk muzikaal ingehaald door de RK Harmonie St Jozeph, gevolgd door een drukke receptie in Huis ten Halve: "dat werd opgeluisterd door het RK Jeugdorkest onder leiding van de heer Rooda, dat op het keurig versierde podium had plaats genomen en den ganschen avond gezellige muziek ten gehore bracht". In oktober 1938 gaf het Jeugdorkest een uitvoering in een stampvolle Huis ten Halve met een gevarieerd programma. Gestart werd met de Huzarenmars, maar ook klassieke stukken stonden op het programma, fantasieën van Mozart en Schubert werden gespeeld, met Rooda als solist op de viool, die veel bijval oogsten: "Bewezen is weer dat, dat de heer Rooda zijn orkest op peil weet te houden en de prachtige bloemenhulde aan den dirigent en zijn orkest was daarom welverdiend." Het Jeugdorkest bestaat dan uit 35 kinderen van 10 tot 16 jaar. In februari 1940 wordt het eerste lustrum gevierd met een geslaagd optreden in het Missiehuis St Jan. Ook na de oorlog treden zij nog regelmatig op. Zo verzorgt het Leerlingenorkest o.l.v. G. Rooda in 1947 een Muziekavond voor militairen in Dumoulinkazerne. In de jaren daarna treden zij regelmatig op in het Militair Hospitaal te Amersfoort. In februari 1950 nog een geslaagde Muziekavond in Huis ten Halve, voor de pauze met een Klein Jeugdorkest, na de pauze met een Groot-Jeugdorkest. Daarna gaat Rooda met zijn Jeugdorkest op tournee voor muziekavonden in militaire hospitalen en tehuizen. Ter afsluiting van de muzikale periode tot en met 1950 nog een optreden van het Jeugdorkest in juni 1950 voor de patiënten van Zonnegloren.

In juni 1939 richtte Rooda in Soesterberg nog een jeugdorkest op, deze keer bestaande uit leerlingen en oud-leerlingen van de Chr. School in Soesterberg. Bij de doop van het orkestje kreeg het de naam Sursum Corda.

In het komend najaar wordt het debuut verwacht. Begin april 1940 een eerste optreden van het 18 man sterke ensemble in Huis ten Halve. De eerste uitvoering met een 10-tal onberispelijke nummers slaagde volkomen. Geen van deze jeugdorkesten bestaat nog.

Muziek Soesterberg anno nu
De militaire muziektraditie wordt in Soesterberg voortgezet in het Nationaal Militair Museum met de jaarlijkse "Nacht van de militaire muziek". Een uniek en veelzijdig muziekfestival tussen tanks en vliegtuigen, met een samensmelting van 'slandsmilitaire orkesten en fanfares met als gasten bekende artiesten uit binnen- en buitenland. Muziek voor elk wat wils, klassiek, jazz en bigband.

In Soesterberg bestaat nu nog één muziekvereniging, Odeon met een eigen gebouw aan de Rademakerstraat. Odeon is .een harmonieorkest en is een voortzetting van het in 1927 opgerichte fanfarekorps St. Jozeph. Het orkest bestaat uit slagwerk, koper- en houtblazers en zelfs strijkinstrumenten. Zij spelen op een hoog muzikaal niveau met passie en inzet met een uitgebreid repertoire.

Geraadpleegde bronnen en noten:
• Historische kranten en tijdschriften;
• Een eeuw Genie-muziek, A.P. van Dijk
• Het Vrolijke KAMP bij SEIST, standaard melodie "Wir winden dir den Jungfernkranz", oorspronkelijke componist Carl Maria von Weber, tekstvarianten op www.liederenbank.nl;
• Militair assaut: demonstratie annex wedstrijd schermen, nu galafeest met als afsluiting een bal;
• Fanfare is een Nederlandse komische speelfilm uit 1958, geregisseerd door Bert Haanstra, opgenomen in het dorp Giethoorn;
• Jan Klaassen de Trompetter (in het leger van de prins), tekst van Lennaert Nijgh, muziek van Boudewijn de Groot, gezongen door Rob de Nijs, 1973;
• Korpslied Luchtvaartafdeeling en de Militaire Vliegermarsch Soesterberg, componist A.A. Langeweg, tekst L.W. Nijland;
• KLM-Marsch en Koning Voetbal mars, componist W. Schootemeyer, te beluisteren op YouTube.