Van de Romeinen naar Van Roomen met hieronder enkele bronnen.
track 01
Dit interview is af- en opgenomen op 14 juli 2026 en een tweede deel op 21 juli 2026.
Voor de stamboom van Wim klik hier) (Personen die nog in leven zijn, zijn om privacyredenen niet zichtbaar)
Wim vertelt over zijn boerenfamilie met vader Piet van Roomen en moeder Tiny Hilhorst en zijn grootouders die in Soest en Hamersveld opgroeiden. Zijn moeder kwam van boerderij Krachtwijk in Hoogland. Hij vertelt onder andere over één verre voorouder, “de gouden tientjesboer”. Na de kleuterschool volgde hij de Bonifaciusschool (met onder andere meester van Elmpt en meester Kerkhof) en daarna de St. Jozefschool met meester Evert Hilhorst en Piet Jansen). Over de originaliteit van “meester Jansen” weet Wim leuk te vertellen.
track 02
Hij vertelt hoe hij op het gymnasium (Constantijncollege) terecht kwam en later op de HTS weg- en waterbouw. Hij koos daarna voor personeelswerk en beschrijft de (vele) werkgevers en opleidingen die hij achtereenvolgens in 45 jaar als HRM-manager meegemaakt heeft. Zijn motto daarbij was en is “lang leve leren”. Daarna vertelt hij over zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen.
track 03
Dit fragment gaat over Wim’s hobby’s, vooral over voetballen en het legendarische kampioenschap van SO Soest in 1974. Hij vertelt uitgebreid waarom hij toenmalige trainer Jan Zwartkruis (later bondscoach van het Nederlands elftal) zo waardeert. Daarnaast reisde hij graag en is hij zeer geïnteresseerd in geschiedenis. Hij vertelt over de vele functies van zijn vader, Piet van Roomen. Ook komt de aanleg van het Visgat ter sprake. (Dit onderwerp komt ook weer in track 10 aan de orde)
track 04
(Alle volgende tracks gaan over de geschiedenis van de Grote Melm en omstreken in chronologische volgorde, vanaf de Romeinen en de eerste ontginning tot heden. Voor een goed begrip: De Grote Melm ligt het meest noordelijk in Soest (eind Grote Melmweg) en de Kleine Melm ligt zuidelijker aan het eind van de Eemweg. De kleine Melm ontstond pas in de 17e eeuw en wordt daarom ook wel Nieuwe Melm genoemd. Dit kan verwarrend worden als Wim in latere fragmenten de “Oude Melm” noemt: hiermee bedoelt hij één van de boerderijen op de Grote Melm, namelijk de meest rechtse boerderij op nummer 2a.)
Hij begint met een citaat van Tacitus die in het jaar 98 (na Chr.) het landschap boven de grote rivieren beschreef. Wim beschrijft de eerste ontginning in Soest rond 960 onder leiding van hoeve-eigenaar, de Graaf Wichman IV van Hamaland (930-973), en de verdere ontginningen in Eemland van het veenmoeras/ Eemmoeras tussen 1000 en 1600. Na ontginning ontstaat er weiland.
track 05
Wim vertelt waarom Amersfoort in de dertiende eeuw een belangrijke (markt-) stad kon worden. Er waren in 1300, op zo’n 850 inwoners, liefst 80 bierbrouwers. Omdat dit bier ook in plaatsen als Amsterdam en rondom de Zuiderzee verkocht werd, werd de Eem een belangrijke en veilige handelsweg. Door beken vanaf de Veluwe verzandde de Eem al snel en in 1400 werd zelfs het begin van de Eem verlegd. Hij vertelt hoe de Grote Melm rond 1300 al een nederzetting werd, onder andere door turfafvoer vanuit het Soesterveen via de weg en de beek, Oude Grachtje. Door een combinatie van factoren, waaronder de verzanding, werd de Grote Melm een over- én opslagplaats voor Amersfoort.
track 06
De eerste ondernemers op de Grote Melm in 1400 werden de “Gezellen van het Soesterveen”. Deze kregen land in bezit, verdeeld door de bisschop van Utrecht. Nu duiken namen op als Gerrit Rutgersz de Beer (Gezel en Schout in Soest), de familie De Voocht van Rijnevelt en Gijsbert Arnts Hilhorst. Rond 1500 waren er naast turfsteden, ook een kalkoven, een herberg en een veerpont naar De Slaag aan de overkant van de Eem. De eerste industrie in Soest is een feit.
track 07
Verzanding bleef een probleem. Keizer Karel V besloot in 1555 daarom dat alle plaatsen in Eemland moesten meehelpen tegen de verzanding van de Eem. Wim vertelt dat Utrechtse ondernemers rond 1565 de Praamgracht lieten aanleggen en het Oude Grachtje saboteerden.
Begin 1600 werd het eerste waterschap van Eemland opgericht en een jaagpad aangelegd van Amersfoort naar de Zuiderzee (1600-1700). Dit was van belang om schepen te kunnen trekken bij géén of slechte wind. De Kleine Melm lag aan het jaagpad vanuit Amersfoort en ontstond daar rond 1640 met een herberg, een boerderij en een kalkoven. Hij verhaalt over de verdere ontwikkeling van de Grote Melm. In 1666 waren er al 4 kalkovens. Namen als Schouten en Peters kwamen in beeld als bewoners op de Melm.
track 08
Wim vertelt over de toename van de invloed van de gemeente Amersfoort op de Grote Melm en op de omgeving. Amersfoort werd in 1674 ook eigenaar van de veerpont (zelfs tot 1930). Op de Melm woonden in de 17e en 18e eeuw notabelen (families de Beer uit Soest, notaris Schouten uit Baarn, bestuurder Van Muylwijk en notaris van Zevender uit Amersfoort). Hendrik Wouterse Butzelaar kwam in 1763 als herbergier van de Kleine naar de Grote Melm. De eerste (Peter) van Roomen verschijnt in 1788. Samen met Wouter Butzelaar kocht hij de boerderijen uit de nalatenschap van Van Muylwijk. Van Roomen ging op de Oude Melm wonen (2a), Butzelaar op 31 en 33. De familie de Beer woont tot 1836 op 35. Butzelaar stopt de herberg op nr. 33 in 1840 en de laatste kalkbranderij werd in 1852 beëindigd.
track 09
Wim vertelt over de Melm in de negentiende eeuw en de regelmatige overstromingen, soms tot aan de Lange Brinkweg toe. Dit leidde tot zeekleiafzetting. Op de Eng werden granen verbouwd. De Grote Melm werd steeds opgehoogd, soms met een dijkje om de boerderijen. De komst van de spoorlijn door Soest heeft grote gevolgen voor de samenstelling van de Soester bevolking. De bevolkingsgroei had ook gevolgen voor de akkerbouw op de Eng. In 1916 was er een stormvloed en stond de boel tot Amersfoort onder water. De aanleg van de Afsluitdijk in 1932 maakte een eind aan de overstromingen door de Zuiderzee. De komst van grotere binnenvaartschepen maakte de eerste kanalisatie van de Eem in de dertiger jaren noodzakelijk.
track 10
De familie van Roomen koopt in 1937 na het overlijden van Theus Butzelaar, op een veiling georganiseerd door makelaar Butzelaar, in café Butzelaar (“Over de plank”) de boerderij. Henk Butzelaar kreeg in 1941 vergunning voor de zandafgraving van de zandduin aan de overkant van de Eem (vroeger Hamelenberg). Dit zand was nodig voor de aanleg van snelweg A1. Hierdoor ontstond het Visgat (nu Melmplas geheten). Eventuele archeologische vondsten hiervan zijn niet beschreven. Er werden later viswedstrijden gehouden en het werd een populaire recreatieplek in de jaren ’60 en ’70. Door bebouwing van de Eng werd de akkerbouw steeds minder. Chris van Etten (later bekend van zijn Belgische trekpaarden en van zijn aardappelen) kwam op de Melm wonen en boerde als laatste op de Eng. Halverwege de zeventiger jaren werd verdere kanalisatie van de Eem noodzakelijk, voor het eerst was er ook oog voor de natuur. Vijf Soester boeren met land in De Slaag werden uitgekocht. Vader Piet ging onder andere ligplaatsen voor recreatie verhuren en hield nog varkens. Verder was hij bestuurlijk zeer actief.
track 11
Wim vertelt over de ernstige watervervuiling van de Eem in de zestiger jaren; stank, dode vissen en geen zwemwater. Dit verbeterde na de komst van de RWZI Soest/Baarn aan de Maatweg in 1968. Het Oude Grachtje werd een uitlaatkanaal van de RWZI. In de winter van 1963 lag de Eem tweeëneenhalve maand dicht. Wim herinnert zich de koek- en zopitent van meneer van den Brink van de Beetzlaan. In ’96 en ’97 werden er voor het laatst toertochten geschaatst op de Eem. Na het overlijden van vader Piet in 1984 stopte Tine met de boerderij (er waren in Soest toen nog 180 boerderijen). Ze verkocht het eiland, dat door de kanalisatie ontstaan was, en de veerpont aan Natuurmonumenten. Ze heeft nog een tijdje een wormenkwekerij gerund. Wim vertelt over haar liefde voor kunst en haar activiteiten daarin. Moeder Tine overlijdt in 2001. Er zijn dan nog maar 10 boerderijen in Soest. Oom Gerard van Roomen overlijdt in 2016 en oom Wim in 2019 en daarmee stopt de laatste actieve boer op de Grote Melm. Er zijn nu alleen nog woonboerderijen en aan de overkant van de Eem heeft Natuurmonumenten het beheer. Het Visgat is een dichte Melmplas geworden (en een eldorado voor vogels) en in De Slaag is de Vogelboulevard. Hiermee eindigt zijn verhaal over de Grote Melm van de Romeinen tot de laatste Van Roomen.
BRONNEN:
- Stamboom familie van Roomen te Soest – Van Zoys tot Soest 1997/1998
- Boeren op de Melm- YouTube 2016
- Geschiedenis van Eemland en de Melmen in Soest – YouTube 2024
- Soest, Hees en De Birkt van 8e tot de 17e eeuw -2001
- Amersfoort lag aan zee. Waterschapskroniek Vallei & Eem -2007
- Soest in de 17e en 18e eeuw -2010
- Beeldende kunstgeschiedenis Soest -2014
