Geysendorffer, Gerrit

GERRIT GEYSENDORFFER
1892-1947
Auteur Dik Top

Gerrit Johannis Geysendorffer (ook gespeld als Geysendorpher) werd geboren in Sliedrecht op 1 april 1892, als vijfde kind van Franciscus Geijsendorpher (1863-1951) en Derkje van Kernebeek (ca. 1860-1945). Van de acht kinderen die zij kregen bleef Gerrit als enige over.

Hij kwam begin 1919 naar de L.V.A. op Soesterberg. Hier vloog hij voor het eerst solo op 30 juli 1919, op dezelfde dag als zijn collega’s Pijl en Mutsears. In de rang van sergeant verkreeg hij zijn FAI-brevet op 4 september 1919.

Naar de KLM, maar ook weer Soesterberg                                                                                                                                              
Hij behoorde tot de eerste vliegers van de L.V.A die overgingen naar de KLM. Dit was in 1921. Hij was de allereerste die een brevet als verkeervlieger kreeg uitgereikt. Dit gebeurde op 15 april 1921. Hij werd door velen kortweg Geys genoemd.

Toen de KLM in aansluiting op de Jaarbeurs in Utrecht op Soesterberg rondvluchten voor publiek begon te organiseren met toestellen van het type Fokker F.3, was Geysendorffer de eerste die daarbij optrad. Dit was op 13 maart 1923. Deze vluchten werden daarna meestal twee of drie keer per jaar gehouden. Jan Duimelaar - ook op Soesterberg opgeleid - voerde de meeste van deze vluchten uit.

Incident met de reusachtige Koolhoven                                                                                
Geysendorffer was ook de man die de voor die tijd kolossale Koolhoven F.K.33 met grote vakmanschap veilig landde, nadat deze tijdens een demonstratievlucht vanaf het vliegveld Waalhaven met journalisten op 22 september 1925 kort na de start bijna het linker wiel verloor. Dit voorval, waarbij de koelbloedigheid van Geysendorffer duidelijk aan de dag trad, ontlokte aan de pen van luchtvaartjournalist Henri Hegener de ontboezeming:

Deense echtgenote                                                                                                                            
De Maasbode van 5 december 1926 verklapte hoe hij aan zijn Deense vrouw kwam. MODERNE ROMANTIEK. Een paar jaar geleden moest Smirnoff, een der oude piloten van de KLM boven Denemarken een noodlanding maken. “Er was geen haast bij”, vertelde de Rus ons zelf, “en daarom zocht ik op mijn gemak een goed terrein uit.” Goed had in dit geval een dubbele betekenis. Het uitgezochte weiland was goed voor de machine en voor den piloot, want het was mooi vlak en het lag vlak bij een van die groote boerenhoeven waardoor Denemarken bekend is. Smirnoff zette zijn ‘kist’ behoorlijk neer, vroeg onderdak aan den heereboer en seinde naar Nederland om hulp. Den volgenden dag cirkelde boven de hofstede een andere KLM-vogel, die ook op het weiland neerstreek, en waarvan de piloot ook vriendelijk te logeeren gevraagd werd in het groote boerenhuis. Terwijl de neergekomen mecanicien het kleine euvel verhielp, bezichtigden de beide piloten de groote boerenhofstede onder het vriendelijk geleide van een charmante dochter des huizes. Weer een dag later stegen de beide machines op. Smirnoff vloog rechtstreeks naar Kopenhagen, maar de hulpmachine bleef vrij lang boven de boerenhoeve cirkelen. Toen twee dagen later deze piloot dezelfde plek passeerde, vloog hij opmerkelijk laag, en later werd geconstateerd dat de charmante dochter altijd naar de KLM-machine wuifde, mits het de machine van dezen piloot was. Het moet natuurlijk geheim blijven wie deze piloot geweest is. Maar 14 december a.s. zal in de Frederiksbergskerk te Kopenhagen het huwelijk gesloten worden tusschen mej. Tofa F.E. Spandet uit Thurebylille en den oudsten verkeerspiloot van ons land, den meest populairen piloot op de groote vliegvelden van Europa, den heer G.J. Geysendorffer uit Den Haag.> Geys en Tofa trouwden inderdaad in Kopenhagen, maar de datum werd 29 januari 1929.

Particulier-piloot van Van Lear Black                                                                                                                              
Grote bekendheid kreeg hij in 1927, toen hij samen met collega Scholte (ook in Soesterberg opgeleid) de Amerikaanse krantenmagnaat en multimiljonair Van Lear Black in een van de KLM gecharterde Fokker F.7A door een groot deel van Europa rond vloog en vervolgens in de Fokker F.7A H-NADP met Van Lear Black naar Batavia vloog en ondanks technische problemen en de moessonregens deze eerste retourvlucht tussen Nederland en Java met succes volbracht. Dit verschafte het duo Geysendorffer/Scholte bekendheid in de hele luchtvaartwereld.

Postjager werd Pechjager

       
Pander S.4 Postjarger 16 op Andir voor retourvlucht op 5 januari 1934 (Foto P. Alting) 

                                                                                                          
Met de snelle en veelbelovende Pander S.4 Postjager startte hij samen met de veel jongere Dick Asjes op 9 december 1933 om een versnelde ‘kerstpostvlucht’ naar Batavia te maken. Dit project zou zeker zijn geslaagd als hun vliegtuig geen motorpech had gekregen in Zuid-Italië. Ze vermoedden dat sabotage was gepleegd, omdat alle motorolie was weggelekt. De vlucht kon pas worden voortgezet nadat een nieuwe motor uit de USA was gemonteerd. Daarna volvoerden ze de race ondanks sterke vertraging met een redelijk succes.

Een jaar later werd de Pander ingezet voor de Melbourne-race, weer gevlogen door Geys en Asjes. Omdat ze in de beginfase op de derde plaats lagen, leek deze tocht werkelijk een succes te worden, totdat ze op 26 oktober 1934 na een reparatie aan het landingsgestel ’s avonds in het donker opstegen van het vliegveld van Allahabad in Pakistan. Net voordat ze ‘los’ waren, reed een tractor met felle koplampen hen tegemoet. Een botsing was onvermijdelijk. Het gestrande vliegtuig vatte dadelijk vlam, maar Geysendorffer, Asjes en boordwerktuigkundige Pronk konden net op tijd uit het brandende wrak ontsnappen. Geysendorffer bleef tot aan de oorlog als gezagvoerder bij de KLM. Hij woonde achtereenvolgens in Baarn, Soest, Rotterdam en Aerdenhout.

Pander Postwagen crash 26 oktober 1934 (Fotoi P. Alting)

Ongeval door nalatigheid
In 1945 pakte hij zijn vliegloopbaan bij Plesman weer op. Helaas vond Geysendorffer zijn dood in het vaderland van zijn vrouw. Dit gebeurde op 26 januari 1947 op het vliegveld Kastrup van Kopenhagen. Hij moest op het laatste moment invallen om met de Douglas DC-3 PH-TCR van de KLM te vertrekken. Het grondpersoneel had wegens het slechte weer het hoogteroer van het geparkeerde vliegtuig met klampen vergrendeld. Misschien door de haast, of dat Geysendorffer dacht dat de piloot die hij verving al een cockpitcheck had uitgevoerd, startte hij zonder dat de klampen waren verwijderd. Daardoor ontdekte hij te laat dat het vliegtuig onbestuurbaar was. Het verongelukte dadelijk na de start. Alle 22 inzittenden kwamen om, onder wie de Zweedse kroonprins Gustav Adolf.

Geysendorffer werd begraven op 5 februari op de begraafplaats Westerveld bij Velzen. Hij en zijn vrouw hadden twee dochters.

Foto met vliegeniers PE Geysendorffer, Schelling, Pijl, Hofstra, Silleis en Bakkenes (Foto D. Top)

Bronnen:
Historische kranten en tijdschriften

Foto Gerrit Geysendorffer Collectie NIMH