Bahle, Frederik Karel

Auteur: Dik Top

Frederik (Frits) Karel Bahle werd op 14 juli 1875 geboren in Utrecht. Zijn vader Frederik Hendrik Bahle was daar deurwaarder van het Provinciale Gerechtshof. Hij overleed in 1893. Zijn moeder was jonkvrouwe Elvire Louise Julie van Alphen. In 1896 en 1897 werd Frits als sergeant van het 5de Regiment Infanterie enige keren genoemd in verband met een opleiding in schieten, gymnastiek en zwemmen.

Op 9 september 1899 vertrok hij vanuit Rotterdam met het stoomschip Merapi naar Batavia, waar hij op 16 oktober aankwam. Op Java werkte hij bij de Deli Spoorweg Maatschappij. Wanneer hij naar Nederland terugkeerde is niet bekend, wel dat hij Frans, Duits en Maleis sprak. Vanaf maart 1903 was hij als hulptekenaar werkzaam bij de Maatschappij tot Exploitatie der Staatsspoorwegen op een kantoor in 's Hertogenbosch. In 1906 in vaste dienst op het Centraalbureau van deze maatschappij in Utrecht. Later werd hij omschreven als ingenieur.

Hij kreeg interesse voor het vliegen. Op de Internationale Luchtvaart Tentoonstelling Olympia in Londen stond in april 1909 een model van hem. De enige beschrijving die daarbij was vermeld, was 'Model Patented in England'. Het zag eruit als 'een vogel, de vleugels bestaande uit twee gekromde te zamen lopende vlakken.'

Van zijn werkgever kreeg hij meerdere keren verlof. De tweede keer van 7 december 1908 tot 1 september 1909 'voor het vervaardigen van een toestel voor luchtvaart.' De derde keer van 14 maart 1910 tot 24 april 1912 om dezelfde reden.

Gedurende deze periodes was hij actief op het vliegterrein op de Molenheide bij Breda. In Utrecht was hij al in 1909 begonnen aan de bouw van een eigen vliegtuig. Olieslagers had dit bekeken en gezegd dat hij zelden zo'n solide vliegmachine had gezien. Per trein werd het overgebracht naar Breda. Op 29 augustus 1910 konden mensen daar zijn toestel voor het eerst aanschouwen. De vleugels hadden van voren gezien een langgerekte S-vorm. Het toestel kreeg de naam Albatros en de aanduiding Bahle 1. Op 8 oktober 1910 verscheen het bericht in de krant: Bahle neemt nog proeven, rolt wel maar komt niet in de hoogte. Met dit toestel werd waarschijnlijk nooit een vlucht gemaakt. Daarna begon hij aan de bouw van een Blériot XI. Deze had eerst een motor van Anzani van 35-40 pk, daarna een sterkere Labor Pick. Met deze machine, de Bahle 2, behaalde Adriaan Mulder op 13 februari 1911 als eerste Nederlander zijn brevet. Zelf maakte Bahle ook vluchten met dit toestel. Op 22 februari verscheen hiervan een foto in De Revue der Sporten.

Korte tijd later gaf Bahle gedesillusioneerd zijn vliegambities op. Hij werkte weer voor de spoorwegen, tot hij voor de derde keer verlof kreeg. Dit duurde van 6 augustus 1914 1 november 1921: 'voor luchtvaart als vrijwilliger in militaire dienst'. In augustus 1917 verhuisde hij van Amsterdam naar Soest. In de rang van sergeant-majoor kreeg hij een baan als werktuigkundige op het tekenbureau van de L.V.A. op het Vliegkamp Soesterberg. Daarna weer terug naar de spoorwegen, tot hij op 9 augustus 1925 werd ontslagen wegens invaliditeit. Hij was toen 50 jaar oud. Ongehuwd overleed hij op 14 september 1944 in Den Haag.

Bronnen:
diverse historische kranten en tijdschriften.

Foto: Revue der Sporten 22 februari 1911